• BIST 97.845
  • Altın 388,020
  • Dolar 7,0929
  • Euro 7,6935
  • İstanbul 12 °C
  • Ankara 8 °C

80. yılında kıdem tazminatı ihtilafları çözülecek mi?

İsa KARAKAŞ

Hükümetin Eylem Planı’nda da yer alan kıdem tazminatı uygulamalarında tarafların görüşleri alınarak değişikliğe gidilmesi öngörülüyor. 

İşçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan dava sayısı her yıl katlanarak artıyor. İhtilaflardan kaynaklanan binlerce dosya nedeniyle yargının iş yükü de giderek ağırlaşıyor. SGK boyutu hariç iş ilişkisinden kaynaklanan davalara Yargıtay’ın 9.Hukuk Dairesi bakıyor. Bu daire tek başına yetmeyince 22. Hukuk Dairesi ve ardından 7. Hukuk Dairesi işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan davalarla temyiz merci olarak ilgileniyor. Buna rağmen çok sayıda işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan dava dosyaları bulunuyor. Bu dosyaların önemli bir bölümü ise kıdem tazminatı ihtilaflarından oluşuyor.

İHTİLAFLARIN BAŞINDA

Çalışma hayatında her daim gündeme gelen konuların başında “kıdem tazminatı” yer alıyor. Kıdem tazminatı işçi açısından bakıldığında; kimi zaman ev, araba hayali, kimi zaman çocukları için çeyiz parası, kimi zaman kendi işyerini kurma parası…İşveren açısından ise önemli bir maliyet. Yargı açısından da birikmiş dosya yığını… 

Kıdem tazminatı, 1936 tarihinde yürürlüğe giren ilk iş kanunumuzdan beri çalışma hayatında yer teşkil ediyor. İlk yürürlüğe girdiği dönemlerde işçinin her 5 yıllık çalışması için 15 günlük ücreti tutarında düzenlenen kıdem tazminatı, daha sonra yapılan değişikliklerle her 1 yıllık çalışması için 30 günlük ücret tutarında belirlendi. 

25 Temmuz 1971 tarih ve 1475 sayılı İş Kanunu’nun kıdem tazminatına ilişkin 14. maddesi halen yürürlükte. Mevcut uygulama gereği, işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için gerekli şartların da bulunması halinde işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenmesi gerekir.

2016’DA 80 YAŞINDA

Kıdem tazminatı uygulaması, fona dönüştürülsün mü, dönüştürülmesin mi tartışmaları 1950’li yıllara kadar uzanıyor.

2003 yılında yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu’nda da “fon” modelinin benimsendiği görülüyor. Keza söz konusu kanunda “fon” ile ilgili yasal düzenleme yapılıncaya kadar eski düzenlemenin (1475 sayılı kanunun 14. maddesi) yürürlükte kalacağı öngörülüyor. 2002 yılında Bilim Kurulu tarafından hazırlanan Kıdem Tazminatı Fonu Taslağı, bu konuda hazırlanan en somut çalışma niteliğinde. Bu taslağın ele alındığı 2004 yılında toplanan Çalışma Meclisi’nin en tartışmalı konusu yine kıdem tazminatı oldu. İzleyen süreçte hemen hemen her yıl gündeme gelen kıdem tazminatı ile ilgili olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından değişik taslaklar üzerinde çalışmalar yapılmasına karşın kıdem tazminatı fonu kurulamadı. İşçi sendikaları da kıdem tazminatı fonu düzenlemesine hiçbir zaman sıcak bakmıyor.

Başlangıçta fon düzenlemesini arzu eden işveren kesiminin de günümüzde buna çok sıcak bakmadığı görülüyor. İşçi ve işveren kesimi arasında uzlaşma olmayınca kıdem tazminatına ilişkin öngörülen düzenlemeler rafa kaldırıldı.

BİREYSEL HESABA DAYALI SİSTEM

Resmi Gazete'de 8 Ekim 2014 tarihinde yayımlanan Hükümetin Orta Vadeli Programı’nın 243. maddesinde; “Sosyal taraflarla diyalog içerisinde tüm işçilerin faydalanacağı ve bireysel hesaba dayanan bir kıdem tazminatı sistemi geliştirilecektir” şeklinde yer alan ibareler kıdem tazminatı fonu tartışmalarını yeniden alevlendirdi.

Özellikle işçi kesimi geçmiş dönemlerde uygulanan Tasarruf Teşvik Fonu gibi birçok fonun iyi yönetilememesi, fon kaynaklarının amaç dışı kullanılması, kıdem ile ilgili kazanılmış haklarda geriye gidiş endişesi gibi sebeplerle fon düzenlemesine karşı çıkıyor. Hükümet söz konusu programla bir nebze de olsa bu endişeleri gidermek maksadıyla “Bireysel Hesaba Dayalı Fon” sistemini gündeme getirdi. Bu sistemin finansmanı, işsizlik sigortasında olduğu gibi işçi-işveren ve devletin birlikte prim ödeyeceği 3’lü ayak üzerinde oturtulacağı gibi ikili veya tekli ayak üzerinde kurulması da mümkün. Ancak bu sistem konusunda da işçi ve işveren kesiminde  uzlaşma sinyalinin görülmemesi ayrıca 2015 yılı seçimleri de göz önünde bulundurularak kıdem tazminatı fonu meselesi rafa kaldırıldı.

2016’DA YENİDEN GÜNDEMDE OLACAK 

Kıdem tazminatı, 64. Hükümetin 2016 yılı Eylem Planı’nda yer alıyor. Buna göre mevcut kıdem tazminatı uygulamalarında değişikliğe gidilmesi öngörülüyor. Bu değişiklikler sosyal tarafların da görüşleri alınarak yeniden başlayacak. Çalışma hayatının “temcit pilavı” haline gelen kıdem tazminatı meselesi 80. yılında çözülecek mi?

Bu yazı toplam 1206 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
123456
Tüm Hakları Saklıdır © 2008 Muhasebe Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim