• BIST 1.291
  • Altın 466,061
  • Dolar 7,6523
  • Euro 9,0460
  • İstanbul 12 °C
  • Ankara 8 °C

İşçi özlük dosyasında neler bulunmalı..

Bünyamin ESEN

İzmir’den okurumuz Ayşegül Germiyan soruyor: “Bünyamin bey, bir firmanın muhasebe departmanında çalışıyorum. Zaman zaman teftişe gelen denetmenler özlük dosyasını soruyor. Özlük dosyası mecburi midir? İşçilerimizden belgeleri toparlayamıyoruz, getirmiyorlar. İşçi özlük dosyalarında neler bulunması gerekiyor? Özlük dosyası olmazsa gelen denetmenler bize ceza keser mi? Bizi aydınlatırsanız sevinirim.”

Sayın okurumuz, çalışma hayatının önemli konularından birini soruyorsunuz. Özlük dosyası, muhasebeci ve mali müşavirler başta olmak üzere pek çok kesimin sıkça sorduğu bir konu.

Gerçekten de özlük dosyasını düzenlemek özellikli ve ayrıntılı bir husus. Ancak bu dosya çalışma yaşamanın düzene girmesi açısından özel bir önem arz ediyor.

Ülkemiz çalışma hukukunda özlük dosyasının yeri nedir, özlük dosyasında hangi belgeler bulunması gerekir, özlük dosyası tutmamanın cezaları nelerdir; bu konularda ayrıntılı olarak bilgi verelim.

Özlük Dosyası Nedir?

Özlük dosyaları ülkemiz iş hukukunda belirlenmiş bulunan bir çalışma yaşamı düzenlemesidir.

Buna göre işyerleri çalıştırdıkları her çalışan için statüsü ya da unvanı ne olursa olsun özlük dosyası tutmak durumundadır.

İşçinin aldığı ücretin düşük ya da yüksek olması, iş akdinin sürekli ya da geçici olması, çalışanın beyaz yakalı ya da mavi yakalı olması, amir yada işçi olması bu durumu değiştirmez.

Özlük dosyaları işçinin işletme içerisindeki iş akdi sürdüğü müddetçe her türlü bilgi ve belgesinin saklanacağı, işçi ile ilgili her türlü verinin iş akdi bittikten dahi muhafaza edilebileceği bir sistemdir.

Özlük Dosyası Mecburi midir?

Evet, işçiler için özlük dosyası bulundurmak İş Kanunu’nun 75 inci maddesi gereğince mecburidir.

İşveren çalıştırdığı her işçi için bir özlük dosyası düzenlemek zorundadır.

İşveren bu dosyada, işçinin kimlik bilgilerinin yanında, İş Kanunu, sosyal güvenlik mevzuatı ve diğer kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her türlü belge ve kayıtları saklamak durumundadır.

Özlük dosyası ile ilgili bir yükümlülük de bunları istendiği zaman yetkili memur ve mercilere göstermek zorunda olunmasıdır.

Özlük Dosyası Neden Önemli?

Özlük dosyası çalışma yaşamının düzene ve intizama girmesi yönüyle önemli bir düzenlemedir. Bu birkaç nedenle böyledir:

Öncelikle işçi ile ilgili kayıtların tutulması işletmenin kurumsallaşması, kurumsal bir hafıza üretmesi anlamında önemli bir arşiv faaliyetidir.

İkinci olarak, işyerlerinin denetimi açısından özlük dosyaları gerek iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili gerekse de sosyal sigortalar yükümlülükleri ile ilgili temel bir referans kaynağıdır. Düzenli özlük dosyası tutan bir işyerinin denetimleri kolay geçecektir.

Son olarak da işçi dosyaları işçilerin kişisel kayıtlarının usulünce saklanması, iş yaşamında bonservis ve referans sisteminin sağlıklı işlemesi için önemli bir düzenlemedir.

Özlük dosyasının önemi özellikle iş kazası gibi hallerde çok bariz ortaya çıkmaktadır.

Cezası Var mı?

İş Kanunu özlük dosyası tutmayı mecburi kıldığı gibi özlük dosyasının tutulmaması halinde de cezalar getirmiştir.

Buna göre İş Kanunu’na göre denetim yapma yetkisi bulunan SGK Denetmenleri/Müfettişleri ile İş Müfettişleri/Askeri İş Müfettişlerinin yaptıkları denetimlerde özlük dosyasının tespit edilmemesi halinde ceza uygulanır.

İşçi özlük dosyalarını düzenlemeyen işveren veya işveren vekiline 2013 yılı için 1200 Türk Lirası idari para cezası verilir.

Belirtelim ki bu özlük dosyası tutulmayan her bir işçi için verilecek bir cezadır.

Özlük Dosyasında Neler Bulunmalı?

En çok sorulan sorulardan birini de işçi dosyasında nelerin bulunması gerektiği oluşturuyor.

Genel olarak ifade edecek olursa işçi ile ilgili her türlü bilgi ve belge özlük dosyasında saklanmak durumundadır.

İşçinin işe alınışından (hatta iş ilanından) başlayarak işten ayrılışına kadar (hatta ayrılış sonrasında) her türlü süreç evrak ile tevsik edilmeli ve işçi dosyasına girmelidir.

Ayrıntılı ifade edecek olunur ise, özlük dosyasında, eleman istek formu, işe başvuru formu, çalışanın referansları, CV’si yada özgeçmişi, fotoğrafları, hizmet sözleşmesi ya da iş akdi, SGK sigortalı işe giriş bildirgesi, aylık bordrolar yada ücret hesap pusulalarının suretleri (işçiye imzalatılması yararlıdır), işçinin kimlik bilgileri, ikametgâh senedi, nüfus sureti, adli sicil kaydı, askerlik durum belgesi, aile durum bildirim formu (aile vergi indirimi için), ilk işe giriş sağlık raporu, periyodik muayene ve kontrol raporları, yıllık ve ücretli izin formları, ücretsiz izin bilgileri, işçinin diploma-sertifika ve diğer yeterlilik belgeleri, iş kazası bildirimleri, iş kazası tutanakları ve bildirgeleri, iş araç ve gereci kullanma ehliyetleri ve belgeleri, demirbaş malzeme teslim belgesi, işçiye verilen ceza ve ihtarlar, iş sağlığı ve güvenliği araç ve gereği teslim belgesi, SGK sigortalı işten ayrılış bildirgesi, istifa dilekçesi, işçi ile ilgili tutulan tutanaklar, işçiye çekilmiş yada işçiden alınmış noter tebligatnameleri, iş akdinin feshine dair tebligat ve belgeler, ibraname, işten daha evvel çıkartılanın işe davet belgesi gibi belgelerin tümü bulunmalıdır.

Tüm Bunlar Evrak Kalabalığı mı?

Altını çizelim ki, bulundurulması gereken evraklar bunlarla sınırlı değildir. Belirttiğimiz üzere işçi ile ilgili her türlü bilgi özlük dosyasına alınarak kurumsal hafızaya nakşedilmelidir.

Bunlar zaman zaman işverenlerimize yada muhasebe görevlilerine evrak kalabalığı, gereksiz bürokrasi gibi gelebilmektedir. “Bunca işimin arasında bu evraklarla mı uğraşacağım” diyen bile çıkabilmektedir.

Ancak altını çizmek gerekir ki bir evrak işveren açısından yıllar sonra büyük bir önem arz edebilecektir.

Bir hizmet tespit davasında ya da iş kazası halinde işverenin daha önce evrak kalabalığı olarak gördüğü şey gün gelir işletmedeki en önemli belge olur.

Özlük dosyası tutmak kurumsal bir kimlik haline geldiği, evrak kalabalığı olarak görülmekten çıktığı zaman ülkemizde hem iş kazaları azalır, hem de çalışma yaşamı düzene ve intizama girer.

İki Evrak Sokuşturulmuş Klasörler Özlük Dosyası mı?

Denetmenler/müfettişlerce yapılan denetimlerde özlük dosyaları öncelikle kontrol edilir.

Zaman zaman işyerlerinde özlük dosyası adına yalnızca işçinin ikametgâh senedi ya da nüfus suretinin bulunduğu görülmektedir.

Altını çizelim ki, yalnızca bir belgeden ibaret dosya olmaz, böyle düzenlenmiş bir özlük dosyasının ciddiyetinden hatta varlığından söz edilemez.

Dolayısıyla yasak savma kabilinde bir iki evrak sokuşturulmuş bir klasör iş hukuku açısından murat edilen işlevi görmez, idari para cezası almayı gerektirecek bir durumdur.

İş hukukunun özlük dosyası düzenlemesini getirmesindeki temel murat olan iş yaşamının düzenlenmesi, sevk ve idaresi ancak düzgün tutulmuş, işçi ile ilgili her türlü verinin bulunduğu dosyalar ile sağlanır.

İşçinin Mahremiyeti İhlal Edilemez

Şunu önemle belirtmek gerekir ki, içeriğinde çalışana ait gibi özel bilgi ve belgelerin bulunduğu özlük dosyaları özü itibariyle gizli dosyalardır.

Gerçekten de özlük dosyasının içeriğinde işçinin mahremi olan sağlık raporları, adli sicil kaydı, işyeri sırları, kimlik bilgileri, referanslar, bonservisler, dilekçeler gibi belgeler bulunur.

İş Kanunu uyarınca işveren, işçi hakkında edindiği bilgileri dürüstlük kuralları ve hukuka uygun olarak kullanmak ve gizli kalmasında işçinin haklı çıkarı bulunan bilgileri açıklamamakla yükümlüdür.

İşverenin yada işveren vekili niteliğindeki yöneticilerin özlük dosyalarını mahrem bir şekilde saklaması, yalnızca yetkili denetmen/müfettişe göstermesi, bunun dışında işyerindeki diğer çalışanlar da olsa başkalarına açmaması elzemdir.

Aksi takdirde, gizli bilgi ve belgelerinin açığa çıkması sonucu hakları muhtel hale gelen işçi her zaman tazminat yoluna başvurabilecektir.

Kaynak: Memur Haber

Bu yazı toplam 1471 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
123456
Tüm Hakları Saklıdır © 2008 Muhasebe Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim